عبد الحسين نوايى
145
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
كابينهء دوم سپهدار اعظيم كابينهء دوم محمد ولى خان سپهدار تنكابنى درحقيقت ترميم كابينهء اولى بود كه در روز 17 ذى القعده 1327 به عمل آمد . به همين جهت اقدامات كابينهء دوم دنبالهء اقدامات كابينهء اول وى بود . اين كابينه مصادف شد با وضع آشفتهاى كه از تغيير رژيم يعنى برچيده شدن بساط حكومت خودسرى و تغيير حكومت استبدادى به مشروطه پيش آمده بود . در چنين موقعيتى در هريك از ممالك اشكالات فراوانى به وجود مىآيد بهخصوص در ايران كه هنوز اصولا مشروطيت پانگرفته و حتى با - خلع محمد على شاه ، بساط استبداد كاملا برچيده نشده بود . محمد على ميرزا با كيفيتى كه مختصرا ذكر شد از ايران خارج شد . ولى طرفداران او از قبيل ملاهاى مستبدى مثل آخوند ملا قربانعلى زنجانى يا كسانى مانند رحيم خان چلبيانلو و پسرش و داراب ميرزا صاحبمنصب قزاق روسى هنوز در ايران بودند و هرروز اغتشاش تازهاى مىكردند . از طرف ديگر ، ضعف دولت مركزى در تسكين اين آشوبها و هرزهگريها موجب اعتراض مكرر بهجا يا بىجاى دولتين روس و انگليس مىگرديد و سرانجام بر اثر همين اعتراضات بود كه روسها كه از هنگام محاصرهء تبريز قسمتى از قشون خود را به آن شهر فرستادند به تدريج بر قواى